Rola pielęgniarki w opiece paliatywnej

“Nie opuszczaj mnie! Wysłuchaj mnie! Pomóż mi!”
Cicely Saunders

Rolę pielęgniarki w opiece nad chorym określają słowa Cicely Saunders: “Nie opuszczaj mnie! Wysłuchaj mnie! Pomóż mi!”. Podążając za prośbami chorego pielęgniarka próbuje spełnić oczekiwania zarówno Jego, jak i rodziny.

Pacjent z zaawansowaną, nie poddającą się leczeniu przyczynowemu chorobą dotknięty jest wieloma dokuczliwymi objawami. Dominują: postępująca utrata kondycji fizycznej, nasilenie dolegliwości i pojawienie się nowych, poczucie wyobcowania w środowisku rodzinnym, zawodowym i w społeczeństwie, poczucie uzależnienia od innych osób, lęk o rodzinę, lęk przed cierpieniem. Złagodzenie tych problemów wielokrotnie nie jest możliwe w wystarczającym stopniu. Niezbędne jest działanie zespołu osób różnych specjalności – lekarzy, psychologów, fizjoterapeutów, duchownych, a w szczególności istotne są zadania realizowane przez pielęgniarkę – osobę będącą najbliżej chorego i Jego bliskich.

Funkcja pielęgnacyjno – opiekuńcza jest priorytetową. Stan ogólny chorego ulega systematycznemu pogorszeniu, nasilają się dolegliwości, występuje utrata kondycji fizycznej i możliwości samoobsługi. Pielęgnowanie chorego należy zaplanować i dostosować do stanu pacjenta. Należy uwzględnić zmiany zachodzące w sytuacji chorego – jeśli chory odczuwa dolegliwości podczas wykonywania zabiegów pielęgnacyjnych należy ten fakt wziąć pod uwagę (pielęgnacja bez cierpienia).

Doskonała pielęgnacja, dostosowana indywidualnie pozwoli uniknąć wielu powikłań (odleżyny, przykurcze, patologiczne zmiany w jamie ustnej), zapewnić komfort choremu i rodzinie, zachować godność. Specyficzne potrzeby chorego wymagają od pielęgniarki odpowiednich predyspozycji psycho-duchowych. Szczególnie ważną cechą jest wysoki poziom empatii. Istotne jest również przygotowanie merytoryczne z zakresu podstaw opieki paliatywnej, onkologii i geriatrii.

Funkcja psychologiczno-duchowa w zakresie opieki pielęgniarskiej polega na utrzymywaniu bliskiego kontaktu z chorym i rodziną. Istotna jest rola dotyku, zaufania chorego, powierzenia trosk. Pielęgniarka staje się częścią środowiska chorego, mostem między chorym a jego rodziną.

Szczególną wartość funkcji edukacyjnej w przypadku opieki pielęgniarskiej stanowi przygotowanie rodziny chorego do sprawowania opieki nad Nim w warunkach domu rodzinnego. Chory ma prawo do wyboru miejsca swojego pobytu także wtedy, gdy jego stan zdrowia jest bardzo poważny. Aby to było możliwe zadaniem pielęgniarki jest nauczyć rodzinę wykonywania czynności pielęgnacyjnych, podawania leków, obserwacji dokuczliwych objawów. To wzmacnianie sił, które może sprawić, że wola chorego będzie zrealizowana.

mgr Anna Głowacka